Results 1 to 2 of 2

Thread: Hvaml

  1. #1
    Senior Member

    Join Date
    Nov 2005
    Last Online
    Sunday, January 4th, 2009 @ 04:32 AM
    Ethnicity
    Norwegian
    Ancestry
    Scandinavia
    Subrace
    Nordid
    Country
    Norway Norway
    State
    Hedmark Hedmark
    Location
    Hamar
    Gender
    Age
    29
    Family
    Having a longtime compani
    Occupation
    I'm a parasite, I sell stuff.
    Politics
    Man marks the Earth with ruin.
    Religion
    Nature shall prevail!
    Posts
    1,951
    Thanks Thanks Given 
    0
    Thanks Thanks Received 
    0
    Thanked in
    0 Posts

    Hvaml

    I thought you would like this "in your collection"

    Hvaml

    1
    Bruk auga vel fr du gr inn i kott og krok.
    Det er uvisst vite kor uvenner sit framfor fot.


    2
    Sl den som gir! Gjest har komme inn, kor finn han plass sitje?
    Den som fr sitje p vedkubbar nr han frer fram rend, kan fort bli br av seg.


    3
    Den som har komme inn og frys p knea, treng eld.
    Den som har fare i fjell, treng mat og klede.


    4
    Han ventar f vatn og handduk nr han blir bedt til bords.
    Syn godlaget fram, s greitt du kan, med ord og attbeding.


    5
    Vett treng den som skal fare vidt; mangt er eigna heime.
    Den som veit for lite, blir uthengt i lag med smarte.


    6
    Av eigen klokskap treng ingen skryte, men halde tanken i taume.
    Du kjem ikkje brtt i beit nr du driv [1] glgg og nesten teiande [2] i gardane.

    Drive (her): svive, vanke, fare (omkring) o.a.
    Eller mest teiande - eig. tagal: (1) som taler lite; (2) teiande.

    7
    Smlten, varsam mann teier i gjestebodet, alt mens andre talar.
    Lyder med yra, speidar fornuftig med auga, vel tenkt og fre var.


    8
    Glad kan den vere som vinn godt omdmme mellom folk.
    Det er likevel berre s som s med det du eig i annan manns barm.


    9
    Glad kan den vere som sjlv eig hugnad og heider.
    Ofte har menn ausa fle rd fr hjerta hos andre.


    10
    Du ber ikkje betre br i bakken enn bra med vett.
    Det er betre enn gull i framand gard; godt vett er stakkars trst [1].

    Ogs lindring, tillit.

    11
    Du ber ikkje betre br i bakken enn mye bra vett.
    Du legg kje i veg med verre niste enn for mye l.


    12
    l er kje s godt for vettet som folk seier det er.
    Dess meir du drikk, dess mindre vett i skallen (skolten). [Nr let gr inn, gr vettet ut.]


    13
    Glymsle-hegren sit over drikkegildet, fr mange syg den fuglen makt.
    Eg blei reint forgjort av fjrene i Gunnlod-gard.


    14
    Eg blei bde r og full hos vismannen Fjalar.
    Kan ein kome heil fr gildet, er det bra -


    15
    Klok og teiande kongsson skal st uredd i sin strid.
    Glad og lett skal kvar gut svive til siste dag.


    16
    Ein stakkar tenkjer han fr leve, der han dreg seg ifr strid.
    Men alderdommen gir ingen fred til den som blei spara for spyd.


    17
    Gapen glanar kjem han til selskap,
    fomlar butt og mullar.
    S snart han fr ein slurk,
    utan stans han sullar.


    18
    Den som har drege vidt mellom folk,
    kan seie kva ande som rr i folk han mter.


    19
    Spar ikkje mjden, men drikk med mte.
    Sei det som trengst eller tei!
    Ikkje noen har rett til terge og klandre deg
    om du vil tidlig i seng.


    20
    Storetaren et seg mest i hel om han ikkje aktar seg.
    For magen sin blir mang ein narr til ltt mellom kloke.


    21
    Blingen veit nr den skal kome heim fr beite om kvelden,
    storetaren veit aldri halde mageml.


    22
    Vrange og leie lastar og ler sttt.
    Dei veit knapt det som trengs: dei sjlve har lyte.


    23
    Den som er utan vett, vaker heile natta,
    tenkjer bde opp og ut.
    Trytt og mod nr morgonen kjem.
    D er alt flokete som fr.


    24
    Ein dumstut trur vel om alle som helsar blidt.
    Han merkar slett ikkje dei legg snarer for han,
    om han sit i hop med dei lure.


    25
    Susete mann trur vel om alle.
    Frst nr han kjem i skarp strid om rettar gr det opp for han:
    F vil forsvare den ukloke. Hjelpande slekt har fjolset lite av.


    26
    Uklok mann trur han veit alt, sit han for seg sjlv.
    Finn andre han, kjem det i dagen han kan ingen ting, er utan rd.


    27
    teie mye er jamt tryggast for den dumme som vankar ute.
    At han veit lite merkar ingen, nr han ikkje taler s mye.


    28
    Den som kan frette forsiktig og sjlv gi svar, verkar klok.
    Det som er brakt ut blant folk, blir ikkje lynd lenge.


    29
    Den som aldri teier, skvaldrar fr seg gode kr.
    Kjapp og drlig styrt tunge kaklar ofte mye skade p ein mann.


    30
    Ingen skal ha ein annan til spott der han gjestast.
    Den som ikkje blir spurd om noe, trur ofte han er klok der han sit og ruggar.


    31
    Gjesten som spotta annan gjest i gilde og spring sin veg, synst vel han er glgg.
    Flirande sannar han neppe godt at den flirande har rka leie.


    32
    Det finst mange gode naboar som alltid m kjekle i gilde.
    Det er stadig opphav til strid at gjest er lei imot gjest.


    33
    Et sttt ein skikkelig frukost fr du gjestar einkvan.
    S slepp du sitje svolten og kei og ikkje makte f fram s mye.


    34
    Det er omveg fare til venn som neppe er lite p; omveg om han s bur midt i bygda.
    Til godven gr beinvegar sjlv om han er langt av lei.


    35
    Far vekk ei stund d og d, som det hver: Ver ikkje alltid gjest p same staden.
    Folk blir leie sjlv av den kjre som blir sitjande lenge p krakken til ein annan.


    36
    Ei lita hytte er betre enn ingenting, heime er kvar mann herre.
    Har du to geiter og saltak med rafter av tau, treng du ikkje tigge.


    37
    Liten heim er betre enn ingen, heime er kvar mann herre.
    Hjertet blr i den som m tigge for kvart mltid.


    38
    Ein skulle aldri g s mye som eit steg fr vpna sine p sletta.
    P vegen er det tidt uvisst vite nr ein treng spyd.


    39
    Vi finn vel ingen som er s gjevmild og gjestmild at han ikkje tek mot gver og takkar.
    Eller s raus med det han eig at han nektar gjengjeld, takk eller ln.


    40
    Det du sjlv eig, kan du bruke til eige vel.
    Det som var tiltenkt kjekke, havnar ofte hos leie; mangt gr verre enn hpt.


    41
    Venner br veksle fine gver som vpen og klede: dei sjlve viser dei best.
    Gver likt for likt gjr vennskap drygt, om elles alt blir vel.


    42
    Vennen sin skal ein vere venn for og lne gve med gve.
    Mt nidltt med nidltt og lgn med lgn.


    43
    Vennen sin skal ein vere venn for, bde han og vennen hans.
    Det smmer seg ikkje for fagna folk vere venn med uvenns venn.


    44
    Veit du ein venn stole p, og vil vinne fagnaden hans: del tankar oppriktig, gi heile din hug,
    spar ikkje gva,
    dra titt og ofte og treff han.


    45
    Trur du drlig om einkvan og likevel vil f fagnad:
    fortel flott, tenk falskt,
    mt lgn med lgn


    46
    Den som du trur er ille og ikkje til stole p: le med nr han ler, lat som du er venn;
    Gi lik gve og ln.


    47
    D eg var ung og for aleine, fr eg vill p vegen.
    D eg mtte ein annan, syntes eg at eg blei rik.
    Mann er mannens glede.


    48
    Blide, modige menn lever best, dei avlar seg sjeldan sorg.
    Den feige er redd for alt,
    den gjerrige gryler og kvin nr han fr.


    49
    Kleda mine kasta eg til to tremenn p sletta.
    Med klede blei dei kaute karar: Neist blir den nakne.


    50
    Trkar ungfura vekk i tunet, blir den snaua for bork og bar.
    Slik er kvar mann som manglar kjrleik, korfor skal han leve lenge?


    51
    Heitare enn eld brenn fagnad i fem dagar hos drlige venner.
    Men sjette dagen sloknar den, d gr det verre for vennskapen.


    52
    Gver treng ikkje vere srlig flotte, ein fr ofte lovord for lite.
    Med ein liten brdbit og eitkvart i staupet, fekk eg meg ein felle.


    53
    Eine vedskia setter fyr p hi, ho brenn til ho er utbrend, flamme blir tend av flamme.
    Ved samtalar blir du kjend med andre, mest dott blir den som gjmmer seg kry.


    54
    Det finst grunne sjar og grunne sandbankar: det er grunt i hugen hos mange.
    Du finn ingen stad alle like kloke; over alt finst begge sortar.


    55
    La kvar mann vere middels klok, ikkje altfor klok;
    sjeldan er dei overhendig kloke glade i hjertet.


    56
    La kvar mann vere middels klok.
    Livet er lettast leve for den som veit eitkvart.


    57
    Livet er lettast for middels kloke.
    Lagnaden skulle ingen speide ut fret, d er ein slast i sinn.


    58
    St opp i otta om du vil bli rik og felle hine.
    Liggjande ulv fr sjeldan lammekjt, den sovande sigrar sjeldan.


    59
    St opp grytidlig om du har f til hjelp: g sjlv og sj vel over alt du rr over.
    Mangt bruker morgonsmnen opp for deg;
    kjapp er halvt p veg rik.


    60
    Det krevst ml p kor mye som trengst av kva for kvar vinter - trrved og never tekkje med:
    kor mye ved som vel kan vare eit halvr.


    61
    La fillete kar f ri vaska og mett til tings.
    Brok og skor skjemmer d ikkje, heller ikkje drlig gamp.


    62
    rnen kurer og sturer til sjen kommen ved utgammalt hav.
    Slik er ein mann mellom mange nr f gr god for han.


    63
    Den som vil g for klok og kyndig, skal sprre og tale saman.
    Det in veit, er utrygt hos to. Det tre veit om, veit alle.


    64
    Ein mann med vett skal nytte makta si med lempe og som det passar.
    Kjem han saman med tigrar [1], finn han sttt at ingen er djerv framfor alle.

    "Tigrar" er ein metafor for "djerve" her. Hamskiftar-freisting: "I lag med tigrar er ingen jerv framfor andre". (Humor)

    65
    Aktsam og glgg skal ein sttt vere, og varsam i vennelag.
    Orda du seier til andre, fr du ofte angre srt.


    66
    Altfor tidlig kom eg mange stader, og somtid for seint:
    l var drukke, eller kanskje ubrygga. Den leie treffer sjeldan ledet [1].

    Led kan vere opning i gjerde, grind, og kan oppfattast som feiande flott viking-metafor her.

    67
    Somme bad meg til bords, enda eg ikkje trong mat;
    eg hadde nyss ete eit kjtlr hos den trugne vennen som hadde to.


    68
    Best for mannebarna er eld p ren og sol p eng,
    at helsa er fullkommen, og leve utan lyte.


    69
    Ver ikkje vonlaus om helsa veiknar.
    Some fr glede av sner, somme av eige fe, somme av velgjort verk.


    70
    Betre leve enn livlaus vere, frisk mann fr jo ku:
    Eg sg lauseld flamme for den rike. Lik lg framfor dra.


    71
    Er du halt, kan du ri, handlaus kan du gjete. Er du dv, kan du duge i strid.
    Det er betre vere blind enn brend.
    Ein duger lite som dd.


    72
    Det er godt med ein son, enda om han kjem seint, etter at far er dd.
    Bautasteinar str sjeldan ved vegen om ikkje frendar fekk reist dei.


    73
    Tunga gjr ende p hovudet mellom to i same hr.
    Ei hand kan krype fram fr kvar ei kofte.


    74
    Ein liker natta om ein har godt med niste (om bord) og skipet siglar med smsegl.
    Br er haustnatta; p fem dagar kan veret veksle mye - enda meir p ein mnad.


    75
    Den som ikke veit det, trur det aldri, kor galne folk blir for gull.
    Ein er rik og ein annan fattig, legg han det ikkje til last.


    76
    Fe dyr, frendar dyr, ein sjlv ogs.
    Men godt, fortent ettermle varer ved.


    77
    Fe dyr, frendar dyr, ein sjlv skal ogs d.
    Eg veit noe som aldri dyr: dom over den som er dd.


    78
    Eg sg fulle kve hos Fitjung-snene, no ber dei sekk og stav.
    Rikdommen er som ein augeblink, meir vinglete venn fr du ikkje.


    79
    Om tpelig mann vinn seg fe, og ynde og elsk hos kvinne,
    veks byrgskapen, ikkje vitet, og stormodet aukar flt.


    80
    Ein fr sjlv fakke det er sant som er rune-sagt - runer ifr hgda, gitt av gudemakter, stav-skorne av den mektige stor-tulen [1].
    Den som kan teie har det trygt.

    Stor-tul: storgjv vismann og rite-leiar.

    81
    Ros dagen frst om kvelden,
    og kona nr ho er brend [1],
    jenta nr ho vel er gift,
    spydet nr det er rynd
    isen nr du er over,
    og let nr det er drukke.

    Brend: p likbl. Slik var skikken.

    82
    Ro sj i stilt ver, fell skog nr det bls.
    Tal med my [1] der det er mrkt og svalt; dagen har mange auge.
    Skip skal frametter, skjold skal verne.
    Meininga med sverd er kvasse hogg.
    Mya finst for gi kyss.

    My: ugift kvinne, jomfru eller jente.

    83
    Drikk l ved elden, g p skeiser p isen.
    Kjp hesten mager og sverdet med rustflekkar.
    Feit merra heime og hunden p garden.


    84
    Jentes ord er uvisst stole p, og det kvinna kved.
    For p kvervande hjul fekk dei hjerta skapt, [1]
    brigde var lagd i brystet p dei. [2]

    Kverve: forvrengje gi villfaringar, snurre o.a.
    Brigde: Omsnuing, omskifte.

    85
    Stol ikkje heilt p brestande boge, brennande flamme, gapande ulv og galande krke.
    Stol ikkje heilt p brummande [1] svin, rotlaust tre, svellande blgje og sydande kjel.

    Det stod rytande.

    86
    Stol ikkje heilt p flygande pil, dalande bre, nattgammal is og orm som ligg kveila.
    Stol helst ikkje p brure-ord under dyna [1].
    Lit ikkje fullt ut p brote sverd, leikande bjrn eller barnet til ein konge.

    Eigentlig: breisle: dekke, teppe og anna som er breitt utover.

    87
    Ha ikkje tru til sjuk kalv eller sjlvrden trl,
    Stol ikkje p spkvinne [1] som stel hjertemakt [2], og p nyfalne p ein val.

    Volve: "ei som ber (trylle)stav". Volver spdde om framtida og kunne ymse slags trolldom.
    Eigentlig uttrykk: hugstele, sett saman av orda "hug" og "stele". Hug er helst djupt sinn, og tankar - ogs dragnad. hugstele er dre, ta freden fr (t d ved magi), eller ta friskt mot fr; osb.

    88
    Lit ikkje p ker som er tidlig sdd, og ikkje for snart p ein son.
    Veret rr for keren, vettet styrer sonen; det er usikkert med begge deler.


    89
    Ingen kan vere s trygg at han stoler p den som valda brors dd, og eit halvbrunne hus.
    Ver ikkje sikker p sprek hest: ingen har nytte av folen om foten brotnar.


    90
    Slik er hugen i kvinna: den leikar i lynd drskap: den skal kjre ut hesten p glattisen.
    Drande kvinnehug er ein lysten tors hest, dressert med mte -
    Hugen i kvinna er stormver-fiske utan ror. Som der den halte hentar reinen p hgfjellet.


    91
    Eg taler ikkje tildekt no: Skiftande sinn finst g hos gutar.
    Fagraste snakk har falskaste meining; den klokaste kvinna blir dra.


    92
    Tal fint og gi fagert om du skal vinne ei jente.
    Lov den lyse, vene mya vennskap.
    Den som kjler gildt med jenta, snakkar godt for seg, han fr henne:
    Den som kan fri, han fr.


    93
    Ingen mann br gi deg last og lyte for elskhugen din.
    Den kloke fell ofte for eit overlag fagert andlet der den dumme str. [1]

    Den dumme: fme, fming, stor tosk o.a.

    94
    Legg aldri andre til last det som hender mang ein.
    Same kor klok ein er, kan ein bli dra nr kjrleiken kjem og maktstel [1].

    Maktstele: ta kreftene fr; lamme.

    95
    Hugen veit berre kva som bur nr hjertet, og sjlv fr ein kjenne det svir.
    ikkje trivast med noe slag, er verste hugsjuka for vettig mann.


    96
    Du kan merke at mang ei god my er sviksam mot sveinar.
    Eg fekk ryne [1] det d den rdkloke kvinna eg lynsk [2] freista lokke, spotta meg hardt,
    Den hugstore mya spotta meg hardt, den kvinna vann eg ikkje.

    Ryne: erfare.
    Lynsk: listig, lyndomsfull.

    97
    Eg erfarte det d eg sat i rra og kvinna drog hugen fr meg:
    Den herlige mya var liv og lyst for meg. End eg aldri fekk henne.


    98
    P ein madrass lg Billings my og kvilte og sov, klar som sola. [1]
    Sjlv aktast som hgste hvding var lite verd om eg ikkje skulle f henne, syntest eg. [2]

    Billings my: "Madrass" er tillemping.
    Hgste hvding, nest etter kongen, blei kalla jarl.

    99
    "Kom heller mot kveld, om du vil tale med mya, Odin.
    Ille blei det om andre fekk sj slik skam."


    100
    Eg gjekk attende med elskhugs voner, reint fr sans og samling.
    Eg tte mya sin heile hug trygt. Trudde eg.


    101
    Andre gongen eg gjekk til henne, var vaktfolka vakne.
    Med lys og faklar jaga dei meg vekk.


    102
    P morgonkvisten kom eg att; d var vakta i salen sovna.
    Men der [1] den fagre hadde sove, lg ein hund i band.

    P leget, liggjeplassen.

    103
    Ver framifr mot gjest og gladlynt heime, sttt vis og varsam,
    flink hugse og flink til snakke deg fram [1], vil du bli kalla klok p mangt.
    Tal ofte om det som er godt og vel.
    Gap kallast den som seier berre lite: det er stakkars vett.

    Snakke deg fram: Snakke deg veg, snakke for deg, alts talefr, forstandig i tale, ordhag, flink mlbere ting og flink i ordleggjing.
    Det stod "mlvis", fr ml som kan ver tale, sprk o.a." + vis, som er srs klok, djuptenkt, klarsynt, med greie p ting. Samansetjinga kan tyde litt av kvart, og kan bli omsett ulikt, etter smak.

    104
    F ting fekk eg teiande hos Jotungubben [1]. No har eg komme att fr han.
    Med mange ord vann eg meg mye til gagn i Suttungs salar.

    Jotungubben: Suttung, far til Gunnlod.
    I norrn mytologi er ein jotun (eller jutul) eit uhorveleg stort og sterkt vette som ligg i strid med gudar og menneske. Eit vette er elles ein overnaturleg skapnad eller ei nd som held til (1) ute i naturen, eller (2) nr menneska. Eller (3) begge deler. Eventyret "Jutulen og Johannes Blessom" fr Asbjrnsen og Moes samlingar syner vidare utviklingar av ideane.

    105
    Gunnlod gav meg ein drykk av vrda mjd p gullstolen. Usselt vederlag let eg henne f.
    Ho gav meg all sin tillit, ho gav meg heile hugen [1] sin.

    Hug: mellom anna lyst, tr, dragnad og sinn. S ho gjekk heilt ut inn for han.

    106
    Navaren rudde veg for meg, den gnog hard stein. [1]
    Over og under var fast fjell [2], d gjekk det p livet laust. [3]

    Det str "rata-tanna". Det er ei omskriving. Rate er trulig fr "rotte". Rates tann eller munn er ein navar,. Det er eit handreiskap til bore hol med. Ei Odinsmyte fortel om ein gong navar blei nytta til bore gjennom berg for f Suttungs mjd - ein vin.
    Fast fjell: Det stod "Jotunvegar". Det er omskriving for berg.
    Tilgrensande norrn myterestar utdjuper det oppsummerande verset. Verset kunngjr at d guden Odin bora seg fram og var simpel, var det srs farlig. Han fekk like fullt fram diktarkunne til gagn for menneska.
    Jamfring: I gresk forsting var det farlig bringe eld og varme til menneska; Prometeus blei straffa ndelaust.
    Og til ettertanke:
    "Den som borar seg opp og fram for menneskes ve og vel, handlar p mange mtar flt mot dei som ikkje er menneske og fakirar."
    107
    Det vene eg vann har eg note godt og vel; den verkelig vise [1] manglar lite.
    For no er Odrere [2] kommen fram i dagen der menneske byggjer og bur [3].

    Vis: ogs kunnig.
    Odrere: Prv "den sjelevekkjande skaldegva". [Sj Ng 133n]
    Midtgard er eit anna ord for "midtens rike" (ikkje Kina) Det er der menneska lever og bur.

    108
    Det sprs om eg hadde komme ut fr jotungarden
    om ikkje den dyrebare Gunnlod-jenta var blitt min eigen venn.


    109
    Andre dag kom rimtussane [1]. Dei ville vite nytt om Den hge [2] i Den hges hall.
    Dei spurde etter Odin [3]: var han berga hos dei bittande gudane, eller hadde Suttung sltt han i hel?

    Rimtusse: jotun som levde mot nord i is og sn.
    Den hge er eit av namna p Odin.
    Det stod Bolverk; det er enda eit namn p Odin. Det tyder "ein som er opphav til ulykke(ne)". [Ng 33]
    110
    D svor Odin ein eid p ringen, kven kan stole p hans lovnader [1]?
    Han sveik Suttung for skaldedrykken og fekk Gunnlod til grte srt.

    Stadfestingar, garantiar, forsikringar, dyre ord o.a.

    111
    Tid er tale fr tule-stolen [1] attmed kjelda til all lagnad [2].
    Eg sg og tagde, sg og tenkte, lydde p manneml.
    Ved Den hges hall [3] tala dei om runer, og dmde om tydingar. [4]
    I Odins hall hrte eg dette bli sagt:

    Ein stol som tulen, den norrne vismannen, nytta nr han tala.
    Urd-brnnen, Urd-kjelda. Dei tre fremste lagnads-gudinnene i norrn tru budde ved brnnen. Urd er namnet p den eine. [Meir i Ng 65]
    Den hges hall er Odins hall, ein hg stad, og kan mellom anna st for eit rett hgt (subtilt) tilvere-plan - alts Odin-niv. Det er rom for mange omtolkingar.
    Runer er dei norrne bokstavane, det alfabetet. Runer blir kopla saman med maktfull divinasjon ogs, og slik lagnads-lesing verkar mye vilkrlig. Det er som det skal vere, heiter det. "Dmde om tydingar" kan vere "rd blei lest," "rd blei gitt", eller "rd openberra" som det gr fram av to av omsetjingane, men kan ogs vere mye anna og meir.

    112
    Ta vel imot gode rd, Loddfvne, [1] lr dei og ta nye vare p dei: dei kan vere gagnlige fikse [2] og kjekke gripe til: [3]


    St ikkje opp om natta utan for snuse [4] eller i naturens eige rend [5].
    Loddfvne er ukjent. Siste del av ordet, "fvne", skal tyde "den famnande". [Sj Ng 192]
    Vers 112-13; 115-17; 119-22; 125-32; 134-35; og 137 tek til med same motivasjonsramse - den er for innprente. I anna omsetjing er den slik: "Eg rd gir deg, Loddfvne, rd du take, nyttig om du nem, god om du gaumar:" Denne manande oppmodinga er alts fjerna fr nesten alle dei hine versa (sj ovafor). Slik vekkskrelling har ogs omsetjarane Auden og Taylor visst nytte, og vi fr meine det er utslag av klokt nok skjn. Ved den enkle vekkskjeringa har dei ftt fram kjerner langt enklare. Og for eige vedkommande: det er eksistensiell rdgiving ogs kalla norrn visdom som str i brennpunktet her, og ikkje altfor mye fyllkalk.
    Det kan vere godt vite at orda i "Loddfvne-ramsa" og mange andre fraser elles kan omsetjast noks ulikt. Det finst klossete vriar og tilkortkommingar her som mange stader elles. Noen av det mest sentrale sjlvhjelp-normene bak den er d likevel:
    "Rett rd m du fikse (klare) gjre til di eiga innsikt med tider. Verkelig nyttig er det som er til eigen fordel, og nyttige rd er slike som ein flgjer med fordel. Hvelig innlrte vink gagnar lykke, og blir til litt meir glede og gagn. Ein skal hugse og flgje fine vink, p sine eigne vilkr. S gr livsgangen litt meir profesjonelt, stort sett."
    Etter standard-ramsa kjem det nye rdet. Mye av den gjengse verdien av rda kjem elles mye an p hovudvilkra. Dei kan skifte.
    Fikse og takle: klare av fr frst lre og fakke det sentrale i dei mentalt, og s flgjer mye anna med - det gjeld skikkar.
    Gripe til vil her seie akte, anse, hugse og sanse, - helst i von om at visdommen fiksar meir stande hell:
    Speide og sjekke opp sitt kan vel ogs hve, og kanskje ogs halde vakt med diskret patruljering attt - kven veit?
    Naturens rend omfattar skje opp ein viss stad for slikt som urinere og ha avfring.

    113
    Ta vel imot gode rd, Loddfvne, lr dei og ta nye vare p dei: dei kan vere gagnlige fikse og kjekke gripe til:


    Kvil aldri hos ei heks [1] s ho fr deg i famn [2].

    Her stod "trollkunnig kvinne" som tyder det same: - ei som kan trolle: kunnig i lynlege, overnaturlege kunster; i forhekse, trylle, mane og slikt.
    Alternativ: "- s ho let att lemmane om deg".

    114
    Ho plar greie f til [1] at du ikkje sansar [2] krav fr ting [3] eller konge.
    Mat og menns moro [4] gir deg mothug [5], du legg deg sorgfull til sove.

    Greie f til: evle, makte.
    Det str "httar": det er ogs kome i hug, og hugse.
    Samla folkerepresentantar utgjr eit verdig ting.
    Enda eit ord: "gaman", som er hugnad, tryskap, glede; moro; eller skjemt i lag.
    Mothug kan vere aversjon, antipati, uvilje og ulyst.
    115
    La ikkje kona til ein annan bli slavekvinna og elskarinna [1] di.

    Her stod "frille", som er elskarinne, konkubine.
    116
    Har du hug p [1] ferdast p fjell eller fjord, s f med deg godt med nistemat.

    Like, ha lyst til.

    117
    Eit vondt menneske skal du aldri la vite om uhellet ditt.
    Av drlige menn vinn du aldri att likt for godhug [1] du har vist.

    Velvilje, sympati; kjrleik.

    118
    Eg sg ein mann bli halshogd p grunn av vond kvinnes ord.
    Falsk tunge [1] fekk han drepen, ho sa ikkje det som var rett og sant.

    Falsk tunge: svikfull, utru tale og slikt.

    119
    Har du ein venn og trur vel om han, s gjest han ofte [1],
    for kratt gror til og gras blir hgt p vegen som ingen gr.

    Dra ofte dit han bur, far (av garde) og treff han ofte o.a.

    120
    Finn deg ein god venn tale med til glede og gagn; [1]
    lr klok og godlynt takt alt mens du lever. [2]

    Det kan ogs vere: "Lokk gamans-runer av god kar" eller "lokk ein god mann til gaman og gjensidig tiltru", som det heiter etter eit par danske og svenske omsetjingar.
    "Godlynt takt": her kan ein skrive "mildskap", fr mild: godlynt, vennlig o.a. God takt er noks likearta.
    Elles kan kanskje frsegna oppfattast slik: "Lr deg omsorg for andre", "lr deg legedoms-galder", "lr dig tjusa folk att hlla dig kr", og "learn a healing song while you live"; slik har andre tolka dette.
    Til dette: galder var trolldom drive av menn. Dei kunne bli meir enn mislikte for slik verksemd. [Sj Ng 290]
    121
    Ver aldri den frste til lyse det du og ein venn har felles. [1]
    Sorg et hjertet om du ikkje har noen opne hugen for. [2].

    Eller: "er to om med vennen din; samde om;" eller "bryte hopehavet, bryte fellesskapet; lyse laget": Her er "lag" heller mangtydig. Det kan vere noe som er: (a) sett samen for ha (rett) orden, ein tilvand tilstand, (b) mte el. grad; veremte, tilstand; (c) samvre; selskap; arbeidsmtar som hver saman - helst det som hver fr c-pulja. Det finst ogs andre alternativ.
    Eller: "dele med", som kan vere "seie alt du veit, kan og kjenner til"; "gi heile din hug til"; "dele tankar og anna med"; "tru deg til (betro (bm) deg til)"; "seia heile din hug (ditt sinn) til"; "opne hjertet for"; m.v.

    122
    Diskuter ikkje med ein dum apekatt. [1]

    Det str "skifte ord" i ei anna omsetjing. Skifte ord kan vere diskutere og drfte, kanskje krangle.
    Svensk: med draktig dumbom. "Dumstut" kunne ogs hve.
    Elles: Det finst mange vriar og tilnrmingar: "Ein diskuterer ikkje med ei dum ape," syner noe. Med "helst" i seg kunne ordtaket passa langt betre. Ein kan ogs f fram svrt mye slik: "Det lnner seg ikkje diskutere med ein dum apekatt" - det er vel det som er avgjort. Og dessutan er det nyttig ha i mente snt som "Ein verken drftar og rdslr med ein forstokka apekatt" - det er nyttig visdom, kom dei gamle fram til.

    123
    Av vonde karar fr du aldri ln for bra gjort.
    Men ein god mann mellom naboar gir ros som venn og gjr deg avhalden etter kvart.
    Alternativ:


    Vent aldri ln fr vonde menn for vel gjort,
    vent aldri ln for bra du gjr for vonde karar.
    Men ein god mann mellom grannar gir enkel venneros som hver, og gjr ved det avhalden - mest etter kvart.


    Dma viser det er ikkje s lett:

    Aktar ein den ytre forma, kjem ein lett til kort p visse mtar:
    Aktar ein det som rimelig nok kan liggje i versa, kjem ein anten fram til meiningar som kan hve tollig godt med rynda fr gammalt av, med rynda i dag, eller ein legg inn stoff som burde kallast tilfying. Det kan saktens vere til god hjelp.
    Dmet syner spenningsflata mellom noe bokstavelig omsetjing p den eine sida, og den som tek sikte p dynamisk ekvivalens - eit faguttrykk mellom omsetjarar. Det viser til at ein gjerne vil gjre likearta inntrykk i dag som originalteksten ein gong - kan hende. [Trap].
    For f skikk p dette lyt ein alt i alt prve f til ein farbar veg - ein balanse mellom mange slags omsyn - som kan vere ulike, ulikt rangerte (vektlagt) og s bortetter. Her kjem marknadsinteresser inn, attt tame, som er dugleik - det har med kunnigheit gjre. Ein skal ikkje bli krampaktig i det; d har ein helst misfare seg -
    Og likevel, enda om ein skriv greitt og klart og skapelig, kjenner ikkje vanlige studentar i Trondheim att hgfrekvente (svrt brukte) ord i nynorsk likevel. Det er ein drawback. S kjem store deler av det sentrale innhaldet likevel ikkje fram. Eg har sett det. Men noe hjelp mot dette finst, for skrive ledig kan ein gjre p mange mtar: Ein av dei er byte ut vanlige nynorskord med mange andre som ligg nrare dansk - og eg har gjort det. Det er same vegen det gr for nynorsken som ikkje lser seg. Huffa, det er ikkje mte p kor servil ein er ndt til vere om ein vil bli forsttt med farsmlet -
    For f skikk p ei omsetjing krevs alts mye kunnskap, og det er mye akte - ikkje minst kven ein vender seg til og kva som gr greitt for dei. Den hvelige profilen i ei omsetjing har ogs innverknad: Her i denne omsetjinga er det pedagogiske hovudpoeng ifr vr arv som visast. Vi let dermed ikkje kunstgjort gammalnorsk oppbygging av fraser f noe seie, det motsette valet finn vi bak Mortensen-Egnund si omsetjing. Den er p Det norske Samlaget.
    Det er mange mtar vere profesjonell p, viser det seg alts. Det er ogs mange mtar vere levande p. Det skulle vere bra med rom for mangt.
    Vi kan alts vise mange likande omsyn, og kanskje vi blir ndt til utfylle noe i forhold til den srs knappe teksten i Hvaml. Det har mange omsetjarar vald. Vi ser at ulike utfyllingar gr heller drlig i spann med den levande "atlanterhavskulturen" vi har diktet fr. [Sjekk
    Fleire omsyn enn desse lyt en omsetjar f sving p fr han vel eit alternativ. Ofte blir det snakk om profesjonelle vektleggjingar - og attt dei kjem kva alternative formuleringar omsetjaren er mest stolt over. Det kan vere:
    f stokk p gamle og moderne frasar s dei blir greitt stokka og kan gli ledig, utan vurdere sanningsgrad av det ein fr. Dette ugreie alternativet for meg er frasesmisk. Vi skulle setje noe inn p fjerne det.
    Kan hende ein opp og attt dette finn ut av kva som kan verke sannast rd med eit rundt eller laust gjennomsnitt ifr flokar som uklare tekstar lett gir. Ein vil gjre vel for seg, let det til. Det er her omsetjar-normane under hovudordet dynamisk ekvivalens kjem fossande til hjelp. Ekvivalens tyder likeverd. ein gr etter likeverdig inntrykk, ved late som at ein skjnnar dei inntrykka fr "der og d" fr ein stad, ei kulturell ramme og ei tid der ein ikkje fanst, kanskje.
    Enda hgre kan ein f fram mye sant for i dag eller morgon, men det er ikkje alltid mogelig kalle det god omsetjing - det kan g for vidt eller sprenge nkkel-omgrep for slik verksemd. Alternativa kan fort gjre forlaga utrygge. Vi kallar dei tekst-impuls-overfringar, s har vi namn p eit hgre niv i "spelet", og noe som trass alt har hatt mye framtid i seg. Det som p bokml heiter "gjendikting" er dme. Men det finst mange andre flotte kanaliseringar enn som s.
    Det neste ein flott ung mann greier, er vel skrive fort og flott for seg sjlv og sine - sia ingen forleggarar kjenner dei hgste spelereglane for overfringar av tekst-impulsar. Det har mye for seg i desse Internett-tidene. Og han kan gi ut ting p eige forlag, s han kan tape noen ti-tusen kroner i Norge p pur idealisme eller kva det er for noe, kan hende.
    No vel, i ei god bok for bibel-omsetjarar syner vel skolerte fregangsmenn korleis ulike omsyn krev rangerte lister over omsyna ein lyt ta, og kva som er rangere hgst. Det finst ulike meiningar om det, og det er enno rom for utviklingar. Det skulle eg meine. [Trap]


    124
    Samd er vennskap nr ein kan fortelje den andre alt ein har p hjertet. [1]
    vere vinglete er verst av alt, og den som roser alt, er ikkje venn.

    Alt ein har p hjertet: all sin hug.

    125
    Kast ikkje vekk s mye som tre ord p veksle ord [1] med eit vondt menneske; den gjve gir seg tidt der den simple tek liv.
    Veksle ord, skifte ord, byte ord: Dei fleste omsetjingane eg har sett i, har vald "trette" i staden for "veksle ord", som er sikrast. veksle (skifte) ord med ein bavian kan utarte til amper diskusjon og trette og verre sia, kanskje faderlig fort. Jf vers 122; det er sameleis der: Ordveksling med leie og for dumme er ikkje tilrdd, men ordknapp framferd som har mye for seg.

    126
    Lag ikkje sko eller skaft til andre; ver glad du greier deg sjlv.
    Om skoen blei stygg eller skafter var rangt, d er ulykka ute. [1]
    Verset taler for sjlvhjelp og kan lftast opp til figurativt uttrykk slik. Elles fr det fram ein gammal norm: det er hvelig at kvar mann er hendig - det kan faktisk harmonere.
    Rang eller vrang, tyder mellom anna feil, gale, som engelske "wrong".
    At ulykka er ute vil ikkje seie den er over, men at den er p ferde.

    127
    Merkar du vondt, s kall det vondt; gi ikkje fienden fred.


    128
    Gled deg aldri over ille, men la vondt bli snudd til godt (for deg). [1]

    Vanlig alternativ til slutten: Gled deg ved det som er godt.

    129
    Sj ikkje oppetter i kampen, s forheksar [1] fienden deg sikkert ikkje til redd og gal purke [2].

    Det rette ordet er fjetre: binde, trollbinde, alts forhekse.
    Ein fr vel oppfatte fjetringa til gal gris som metafor over ein det lper lpsk for.

    130
    Vil du f glede av ei framifr kvinne og ha glade stunder med henne, s lov flott og fagert og hald det. [1]
    Den blir glad, som fr noe godt. [2]
    'Framifr' som str her, var 'gjv'. Det som er omsett til 'glade stunder', kan noen tyde annleis.
    Ein annan siste periode: God gve er kjrkommen.

    131
    Ver vr, men med mte, mest med l og kona til ein annan.
    Pass ogs p s ikkje tjuvfant stel fr deg.


    132
    Hn aldri ein gjest eller ferdamann, og driv ikkje ap med dei heller.


    133
    Ofte veit dei ikkje sikkert, dei som sit i huset, kva slags kar som kjem;
    Ingen er s god at han er utan feil eller s drlig at han ikkje duger til noe.


    134
    Fjas aldri med grhra tul; det er ofte godt, det dei gamle talar.
    Skarpe og kloke ord kjem ofte fr eit skrukkerskinn,
    jamvel om kleda heng og hud-skorne sleng,
    og han stotar som ein stakkar.


    135
    Skjell ikkje som ein hund ved grinda mot gjesten;
    ta vel imot ein trengande mann.


    136
    Den m vere sterk, stokken i grinda som skal svinge og opne for alle.
    Avsj noe i gve i ny og ne, s ingen vil nskje at vondt skal ramme deg.


    137
    Sk jordkrafta om du drikk l, for jord gagnar mot lrus,
    eld str mot sjukdommar,
    eik mot hardt liv,
    aks mot trolldom,
    hyll mot tretting i heimen -
    Mot hat hjelper mnen -
    meitemakk mot sjukdom fr bitt,
    mot skadeverk runer,
    og fast jord mot flaum.


    138
    Eg veit at eg hang p vindgynga tre i ni netter,
    Eg var stukken med spyd, gitt til Odin, eg sjlv til meg sjlv,
    hgt i treet - ingen veit kor rtene til det kjem fr.


    139
    Ingen baud meg brd eller mjd.
    Eg speida skarpt ned fr treet.
    S ropte eg ut runer og fall ned fr treet til slutt.


    140
    Ni kraftsongar fekk eg av sonen til Boltorn, far til Bestla;
    Eg fekk drikke dyrebar mjd, Odrre auste den opp for meg.


    141
    D blei eg frodig og vann til kunnskap, vaks og trivdest vel; Ord leidde meg fr ord til ord, og verk fr verk til verk.


    142
    Runer skal du finne, runer tyde - svrt store stavar, svrt sterke stavar;
    stor-tulen farga dei, maktene grov dei fram, Ragna-Ropt skar dei.


    143
    Odin for sene, Dain for alvane, Dvalin for dvergane, Asvid for jotnane. Eg rista ogs noen runer.


    144
    Kan du riste dei? Tyde dei? Farge dei? Prve dei?
    Be og blote med dei? Sende dei? yde dei?


    145
    Ubedt er betre enn ovblot,
    gve krev gve til gjengjeld,
    betre usendt enn ofra for mye.
    Slik rista Tund [Odin] det fr tida rann.
    S drog han dit han kom fr.


    146
    Kveda mine kan ikkje kongen si frue, heller ikkje mann eller my.
    Hjelp kallast eitt, og det vil gagne deg mot alle saker* og sorger og suter.


    147
    Det andre eg kan, er overlag godt for alle som vil lre lkje.


    148
    Den tredje kan eg galdre om eg treng stagge dei som hatar meg;
    uvenners eggar blir slva s vpen ikkje bit og stavar ikkje stikk.


    149
    Det fjerde kan eg ty til om fiendar vil leggje band om lemmane mine:
    d galdrar eg at eg kan g, s fotlenkjene fell av ftene og handlenkjene losnar.


    150
    Det femte eg kan ty til, er nr eg ser eg fiendepil skoten gjennom fylkingen:
    eg stoggar ho nok, kor sterkt ho enn flyg, s sant eg nr ho med synet.


    151
    Det sjette kan eg bruke om einkvan skadar meg med runer skorne p frisk rot, s den som vil eggje meg opp til argskap, fr meir skade enn eg.


    152
    Det sjuande er for om eg ser salen st i logar omkring sovande folk:
    kor vidt det enn brenn, bergar eg hallen; den galderen kan eg gale.


    153
    Det ttande eg kan er nyttelig kunne for alle:
    om hat veks opp mellom hvdingsner, kan eg bte det brtt.


    154
    Det niande eg kan, er for berge bten i havsnaud.
    D stiller eg vinden s sjen blir roa.


    155
    Det tiande kan eg ty til om eg ser tun-troll leike oppi lufta.
    eg vender det s dei fer vilt - heim utan hamar og hugar (utan form og utan sinn).


    156
    Det ellevte kan eg bruke nr eg skal leie gamle venner ut i strid:
    eg gjel bak skjoldkanten min; d gr dei friske og med kraft til striden, gr uskadde ifr den, og kjem uskadde heim att.


    157
    Det tolvte kan eg bruke nr eg ser ein daud mann dingle.
    D rister eg runer, rister og mlar s han som hekk der, gr og pratar med meg.


    158
    Det trettande er for nr eg vigslar ein gut med vatn - s han ikkje fell om han kjem i ufred, og ikkje misser hausen for hogg.


    159
    Ved det fjortande nemner eg gudane ved namn for folk:
    Alle ser og alvar kjenner eg: sjeldan kan ein ukunnig slikt.


    160
    Det femtande er det som dvergen Tjodrre kvad ved dra til Delling:
    han gol kraft til ser, dugleik (kunnigheit, trivsel) til alvar, framsyn (vett og visdom) til Roptaty (Odin) (Delling: Far til Dag, dvs. Daggryet).


    161
    Det sekstande har eg til f hugnad og gaman fr ei klok, ugift kvinne.
    Eg fangar inn hugen til den kvitarma jenta - vender heile hugen hennar.


    162
    Det syttande eg kan, er at ei ung, vakker kvinne seint vil skiljast ifr meg.
    Det kan ta lang tid lre desse kvedene, Loddfvne. Men det er nyttig lre dei, til hell hugse dei, til gagn fatte dei (jfr. note til vers 112.)


    163
    Det attande eg kan, fortel eg verken til my eller manns kone, sia "Alt er best som ein er eine om kunne" - med unntak fr den eine som omfamnar meg, eller er sstra mi. Det er slutten p songen.


    164
    No er Hvaml kvede i Den hges hall,
    til nytte for menneskesner, men ikkje for jotunsner.
    Hurra for den som kvad, hurra for den som kan;
    nyt det, du som fatta; gled deg, du som lytta. [to siste linene er litt fritt gjengitt].

  2. #2
    Account Inactive

    Join Date
    Sep 2007
    Last Online
    Wednesday, October 31st, 2007 @ 12:51 AM
    Age
    35
    Posts
    20
    Thanks Thanks Given 
    0
    Thanks Thanks Received 
    0
    Thanked in
    0 Posts
    Yeah well what does it help us to read this?

Similar Threads

  1. Hvaml
    By Nttfari in forum Iceland
    Replies: 4
    Last Post: Thursday, May 21st, 2009, 03:15 PM
  2. The Havamal
    By Vanir in forum Heathen Texts
    Replies: 3
    Last Post: Tuesday, November 4th, 2008, 05:55 PM
  3. The Runes of the Hvaml
    By Blutwlfin in forum Runes & Sinnbildkunde
    Replies: 0
    Last Post: Friday, January 6th, 2006, 04:44 PM
  4. Lessons from Gylfaginning and Havamal
    By Francis_Benson in forum Heathen Texts
    Replies: 1
    Last Post: Friday, August 30th, 2002, 08:48 AM

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •