PDA

View Full Version : Een bruine wetenschap



Aragorn
Tuesday, August 30th, 2005, 10:45 PM
Het heeft de Nederlandse volkskunde nooit ontbroken aan kleurrijke figuren. Van de serieuze Leidse hoogleraar Jan de Vries (1890-1964), die tijdens de oorlog in Duits vaarwater belandde ;) en leider werd van de kultuurkamer, tot en met de geinspireerde christen-socialist P. J. Meertens (1899-1985). In haar biografische portrettengalerij: Uit liefde voor het volk, heeft Barbara Henkes daar nog twee andere figuren aan toegevoegd: de door Willem Frijhoff ooit als charlatan getypeerde D. J. van der Ven (1891-1973), die zich onderscheidde door het organiseren vanfolkloristische optochten en de niet minder kleurrijke Nico de Haas (1907-1995), die samen met zijn vriend Cas Oorthuys begon als arbeidersfotograaf met een grote sympathie voor de Sovjet-unie. maar in de oorlog in de oorlog in zijn hang naar anti-burgerlijkheid SSer werd en de belangrijkste man achter het populaire, rijk geillistreerde volkscultuur blad; De Hamer. bijna allemaal hebben ze in de gevangenis gezeten. De meesten vanwege hun politieke overtuigingen, die na de oorlog werden veroordeeld als fout. Meertens omdat hij in 1940 gearresteerd werd op beschuldiging van homo-seksuele contacten met twee jongens, terwijl hij zich nota bene vanaf 1934 had ingezet als bezoeker en toezichthouder voor het Nederlandch Genootschap tot Zedelijke Verbetering der Gevangenen. De Vries en Van der Ven kregen een publicatie verbod opgelegd. De Haas nam een andere naam aan en dook onder in Duitsland, waar hij zich pas in 1977 weer bekendmaakte. Gezien het bovenstaande is het niet verwonderlijk dat de volkskunde na de oorlog het imago kreeg van een bruine wetenschap, die zich voor het karretje liet spannen van de Duitse Kulturraumforschung, waarbij Nederland en Belgie ook in culturele zin bij Duitsland werden ingelijfd. In haar boek rekent Barbara Henkes af met deze simplistische tegenstelling tussen goed en fout. niet alleen in politiek opzicht blijkt de scheidslijn tussen goed en fout niet eenduidig te trekken. Ook de relatie tussen wetenschap en politiek blijkt complex. De nu als politiek goed beschouwde Meertens blijkt bv. ook zijn dilemmas gehad te hebben en zelfs nog een tijdje lector te zijn geweest voor de kultuurkamer. Omgekeerd blijken Van der Ven en De Vries minstens zo vaderlandslievend als Meertens; zo hielden ze direct na de Duitse inval patriotistische lezingen voor de Nederlandse troepen. Wat ze allemaal met elkaar gemeen hadden, is dat hun wetenschappelijke standpunten bijna onlosmakelijk verbonden waren met politieke keuzes en vice versa. Meertens was een groot bewonderaar van de Duitse cultuur maar tijdens de oorlog wist hij afstand te houden. De Vries legde in zekere zin de omgekeerde weg af. in zijn wetenschappelijke studies over de Gernanen wees hij vaak naar de Scandinavische wortels en zette hij zich af tegen een ver-Duitsing van het Germaanse verleden. Toch belande hij uiteindelijk in het Duitse kamp. Het is slechts in retrospectief dat deze ene keuze werd uitgelicht en sommige volkskundigen letterlijk in de beklaagdenbank kwamen en zich moesten verantwoorden in de Bijzondere Rechtspleging na de oorlog.

Uit liefde voor het volk,Volkskundigen op zoek naar de Nederlandse identiteit 1918-1948. Door Barbara Henkes, 496 pag.
Atheneum-polak en Van Gennep. prijs: 24,95 euro.

Eisenmann
Saturday, March 18th, 2006, 11:31 AM
mooi stukje tekst. Heb je t ISBN-nummer voor me? Dit boek wil ik wel eens gaan kopen. :)

Skade
Sunday, March 19th, 2006, 08:52 PM
Het nummer is : 9025320481

waar google allemaal niet handig voor is :D

Eisenmann
Sunday, March 19th, 2006, 11:09 PM
ik eh...
sorry. beetje lui af en toe. :D